نشست تخصصی«زبان و هویت» برگزار شد

اولین پیش نشست همایش «هویت ایرانیان» با عنوان نشست تخصصی «زبان و هویت» توسط بخش زبانشناسی دانشگاه شیراز با ارائه اساتید بخش زبانشناسی دانشگاه شیراز و دکتر برکت از دانشگاه گیلان با همکاری «مرکز تبیین اندیشه‌های آیت الله خامنه‌ای، انجمن علمی بخش زبان‌های خارجی و زبانشناسی، انجمن علمی بخش تاریخ و مرکز استنادی علوم جهان اسلام (ISC) در سالن علامه جعفری دانشگاه برگزار شد.

در ابتدای این نشست، دکتر شکرالله خاکرند، دبیر همایش «هویت ایرانیان» به بیان ضرروت تعریف و اجرای پروژه هویت ایرانیان پرداختند. دکتر خاکرند راه‌حل عبور از مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور را کلیدواژه‌هایی عنوان کردند که در بیانات مقام معظم رهبری تجلی‌یافته است. وی با اشاره خلاء علمی در این زمینه گفت: با توجه به عملکرد ضعیف مراکز علمی و پژوهشی در زمینه هویت، تعریف پروژه «هویت ایرانیان» در دانشگاه شیراز با همکاری «مرکز تبیین اندیشه‌های آیت الله خامنه‌ای» کلید خورد. دبیر همایش هویت ایرانیان، هویت را یکی از کلان موضوعات بین‌رشته‌ای دانست که بسیاری از پروژه‌های پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و دیگر  مسائل مهم کشور را جهت‌دهی می‌کند و نه‌تنها یک بحث ملی بلکه بحثی بین اللملی نیز است.

دکتر خاکرند پروژه هویت ایرانیان را شامل هفت کمیته علمی با عناوین تاریخ  و هویت، زبان و هویت، سیاست و هویت، دین و هویت، تربیت و هویت، هنر و هویت، دانشجو و هویت معرفی کردند که هرکدام از این کمیته‌ها ظرفیت تبدیل به پروژه‌هایی مستقل را دارند که نهایتاً هر کمیته تبدیل به قطب علمی خواهد شد. وی چشم‌انداز هر کمیته در سال تحصیلی فعلی را برگزاری حداقل دو نشست تخصصی و پنج سخنرانی، مناظره و کرسی‌های آزاداندیشی دانستند که ثمرات علمی و پژوهشی آنها در همایش هویت ایرانیان عرضه خواهد شد.

دکتر مهرزاد منصوری، رئیس کمیته زبان و هویت در بحث خود تحت عنوان «تناسب زبان، تفکر و هویت» دریچه ورود به موضوع بررسی تناسب زبان، تفکر و هویت را تعریف هر یک از واژگان زبان، تفکر و هویت دانست و ارائه تعریفی جامع برای هر یک از این مفاهیم را کاری دشوار دانست که به سادگی نمی‌توان به آن دست‌یافت. وی به نظریه‌های زبان‌شناسان معروف چون پیاژه در تعریف زبان و رابطه‌ها آن با تفکر و هویت پرداختند و در پایان سخنرانی خود  به تبیین هویت دینی ایرانیان را که به گونه‌های مختلفی که در زبان تجلی‌یافته است، پرداختند.

سومین سخنران نشست تخصصی زبان و هویت دکتر بهزاد برکت استاد زبان‌شناسی دانشگاه گیلان بودند. وی اظهار داشت: از آغاز مشروطه تا امروز بحث هویت مهم‌ترین زمینه موردبررسی و نیاز اساسی جامعه بوده است و همچنین تمامی اهل فکر زمینه آن را احساس می‌کردند و کتاب‌هایی زیادی وجود داشته است.  عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان در ادامه به تعریف هویت پرداختند و اظهار داشتند که هر تعریفی که از هویت با مفهوم خود و خویشتن در ارتباط است. وی هویت را یک  مفهوم سیال و دگر شونده دانستند و دو نکته مهم در بحث هویت را وسعت و پویایی آن معرفی نمودند و تأکید کردند که بحث هویت ایرانیان باید ما را به بازاندیشی در فرهنگ ایرانی وا دارد. دکتر برکت خاطر نشان کرد: هویت را باید در ساحت‌های مختلف دیده و لایه‌های آشکار و پنهان آن را هم‌زمان در نظر بگیریم. همچنین مفهوم هویت را باید دگر شونده و متغیر در نظر بگیریم که این دو شرط اساسی برای پژوهش در زمینه هویت است. دکتر برکت در پایان شعر در فرهنگ ایرانی را زمینه مناسبی برای ردیابی هویت ایرانیان قلمداد کرد.

دیگر سخنران این نشست، دکتر جلال رحیمیان بود که بحث خود را تحت عنوان «زبان فارسی و هویت ملی» ارائه دادند: وی اظهار داشت: در کشور قومیت‌ها و زبان و گویش‌های مختلفی داریم و زمانی بخواهیم از هویت ملی صحبت کنیم سو تفاهم پیش می‌آید. ایشان اظهار نمودند همه زبان‌ها و گویش‌ها اهمیت دارند و  همه آن‌ها  قادر به  رساندن منظور خود هستند و ابزارها متفاوت است. دکتر رحیمیان خاطر نشان کرد: ما اگر بخواهیم  هویت ملی را  حفظ کنیم باید زبان خود را حفظ کنیم. وی زبان را کلید رسیدن به فرهنگ و فرهنگ را هم کلیدی برای رسیدن به هویت دانست. دکتر رحیمیان در پایان حفظ زبان را حافظ هویت دانست و بر حفظ زبان در فضای مجازی تأکید کرد.

پنجمین سخنران نشست دکتر علیرضا خرمایی بود که بحث خود را با عنوان «رابطه میان گفتمان و هویت ایدئولوژیکی» ارائه داد. وی به تعریف‌های گوناگون از گفتمان پرداختند و رابطه گفتمان و زبان را دو سویه دانست. دکتر خرمایی گفت: هرکس بخواهد بشر را بشناسد باید گفتمان را بشناسد. وی گفتمان را شکل‌دهنده دنیا معرفی و رفتارهای انسان‌ها را براساس گفتمان تحلیل کرد.

سخنران بعدی نشست، دکتر امیر سعید مولودی  بود که با موضوع «بازشناسی هویت در داده های الکترونیکی» به ارائه بحث پرداختند. وی اظهار داشت: در جهان امروز ابزارهای نوینی برای بررسی‌های زبانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که شیوه‌های تحقیق را دگرگون کرده است و با ابزارهای الکترونیکی می‌توان به استخراج ایدئولوژی از متن دست‌یافت. دکتر مولودی علوم انسانی دیجیتال را در بازیابی هویت در جهان امروز را امری نوین تلقی کردند که با ابزارهایی آن چون خوشه‌های واژگانی، همایندی و شبکه همایندی و… می‌توان داده‌های عظیم زبانی را مورد تحلیل قرارداد.

آخرین سخنران نشست در قسمت اول دکتر منوچهر کوهستانی با ارائه بحثی تحت عنوان «نگاهی به نقش ویژگی‌های دستوری در بازنمایی هویت» بود. وی جوهره هویت را همانندی دانست و هویت‌های فردی و اجتماعی را مورد تحلیل قرارداده و مشخصه‌های هر یک را توضیح داد. دکتر کوهستانی تأکید کرد که نمی‌توان مرزی بین هویت فردی و اجتماعی قائل شد. وی دو عامل  خودآگاهی و ناخودآگاه و آشکارسازی و پنهان‌سازی را در عناصر زبانی و ارتباط آن با هویت حائز اهمیت دانست.

پس از پایان سخنرانی‌ها میزگرد تخصصی زبان و هویت با حضور اساتید و دانشجویان به صورت پرسش و پاسخ و گفتگو ادامه یافت و استقبال از آن نشان داد که مبحث زبان و هویت یکی از مقوله‌های با اهمیت در دنیای امروز است.